Rafael Aita: «Byli Inkowie, którzy byli katolikami, mówili po hiszpańsku i łacinie i byli sojusznikami króla».»

Z zawodu inżynier, a z powołania historyk, peruwiański pisarz Rafael Aita, znany w mediach społecznościowych jako Kapitan Peru— stał się jednym z najbardziej stanowczych i przełomowych głosów w rozpowszechnianiu historii w Ameryce Łacińskiej. Dzięki wpływowym dziełom, takim jak Hiszpańscy Inkowie y Katoliccy Inkowie, Aita walczy z upolitycznieniem sal lekcyjnych i utrwalaniem się «czarnej legendy», ratując od zapomnienia sojusze rdzennych mieszkańców i głęboki proces ewangelizacji, który zjednoczył Hiszpanię i Amerykę.

W tym wywiadzie współpracownik uznanego filmu dokumentalnego Ameryka Hiszpańska Zachęca nas do ponownego odkrycia wspólnej przeszłości, wolnej od uprzedzeń ideologicznych, w której postaci takie jak święty Turyb de Mogrovejo położyły duchowe podwaliny pod połowę kontynentu.

Jesteś inżynierem przemysłowym i masz tytuł magistra administracji biznesowej. Dlaczego poświęciłeś się, z ogromnym wysiłkiem, pisaniu książek historycznych??

– Z powodu tego, jak źle historia jest nauczana w naszych krajach. Każdy, kto kocha swój kraj, niezależnie od zawodu, powinien znać jego historię i kulturę. Kiedy zacząłem się o tym uczyć, znalazłem tak wiele niespójności między historią z podręczników a historią, której faktycznie nauczano, że nie mogłem się powstrzymać od mówienia o tym.

Historia Peru jest bezpośrednio związana z Hiszpanią, którą często nazywamy “Matką”. To Hiszpanii zawdzięczamy naszą religię i kulturę. Czy to uznanie znajduje odzwierciedlenie w podręcznikach historii??

– Tak, w wielu książkach. Na przykład, jest wielki peruwiański historyk José Antonio del Busto, który publicznie sprzeciwił się usunięciu pomnika Francisco Pizarra z Plaza de Armas w Limie. Niestety, te teksty nie są uwzględnione w programie nauczania, który jest silnie upolityczniony.

Skąd biorą się ruchy antyhiszpańskie? Czy są skierowane przeciwko Hiszpanii, czy religii?

– Początkowo szły ręka w rękę; Czarnej Legendzie rozprzestrzenianej przez Anglię lub Holandię towarzyszyły działania wojenne przeciwko Hiszpanii, a także schizma z Kościołem katolickim. Dziś jednak niekoniecznie tak jest i wielu katolików przyjęło Czarną Legendę przeciwko Hiszpanii.

Co to są “czarne legendy”?

– Definiuje się ją jako zbiór przesady, manipulacji, pominięć, zniekształceń i historycznych uprzedzeń, których celem jest przedstawienie jednej strony w złym świetle, w tym przypadku strony hiszpańskiej i katolickiej.

Widzę, że napisałeś kilka książek, w tym: “The Hispanic Incas” i “The Catholic Incas”. Co masz na myśli pisząc te książki?

– Już sama nazwa jest kontrowersyjna, ponieważ wiele osób uważa, że kultura Inków jest sprzeczna z kulturą hiszpańską i niezgodna z katolicyzmem, właśnie dlatego, że nie powiedziano nam, że byli Inkowie, którzy byli katolikami, mówili po hiszpańsku i łacinie oraz byli sojusznikami króla. Celem obu książek jest obalenie tego uprzedzenia.

Widziałem, że wystąpiłeś w filmie dokumentalnym “Ameryka hiszpańska” José Luisa Lópeza Linaresa. Jaki był cel tego filmu? Czy jest on zgodny z twoimi książkami?

– Nie dość, że toczy się w tym samym kierunku, to jeszcze José Luis López Linares nabył moją książkę „The Hispanic Incas”, żeby nakręcić część o Peru. Miałem okazję nakręcić z nim część dokumentu w Cuzco, jedno z doświadczeń, które wspominam najmilej.

Czy uważasz, że historia, którą opowiadano nam w Peru, nie odpowiada prawdzie?

– Podczas mojego ostatniego wystąpienia w parafii zadałem parafianom następujące pytanie: Ilu rdzennych mieszkańców zostało straconych przez Inkwizycję? Odpowiedzi wahały się od setek do tysięcy. Nie mogli uwierzyć, kiedy powiedziałem im, że stracono tylko 32 osoby i żadna z nich nie była rdzennym mieszkańcem. Mówimy o katolickiej publiczności, stałych parafianach, którzy od dziesięcioleci słuchają wykładów formacyjnych; teraz wyobraźcie sobie, czego uczyli się inni.

Rozumiem, że historia Hiszpanii w relacji z Peru nie powinna być nazywana historią podbojów ani kolonializmem, lecz raczej historią ewangelizacji?

– Zgadza się. Jak powiedział Ramón Mujica Pinilla, podbój Peru odbył się raczej za pośrednictwem sojuszów, niż siłą.

Jak postępują prace nad nową umową partnerską między Hiszpanią a Ameryką Łacińską?

– Choć politycznie odlegli, widzę, jak rusztowanie Czarnej Legendy rozpada się z każdym dniem, co jest konieczne, by osiągnąć jakąkolwiek jedność. Najpierw musimy być zjednoczeni w myślach, a potem wszystko inne pójdzie za tym.

Papież Leon XIII w Hiszpanii trzykrotnie wymienił świętego Turybiusza de Mogrovejo jako jednego ze swoich ulubionych świętych. Czy uważasz, że święty Turybiusz, jako arcybiskup Limy, był przywódcą lub bardzo ważną postacią w ewangelizacji Ameryki Łacińskiej?

Oczywiście, święty Turybiusz zorganizował strukturę kościelną w Peru i ewangelizował tamtejszą ludność, chrzcząc i bierzmując około pół miliona osób. Pamiętajmy, że w tamtym czasie Peru rozciągało się od Panamy po Patagonię, więc możemy słusznie powiedzieć, że dzięki dziełu świętego Turybiusza połowa kontynentu amerykańskiego jest katolicka.

---

Wywiad z Rafaelem Aitą w telewizji