Rodzina

Według raportu CEU prawie połowa Hiszpanów nie wyjdzie za mąż

W badaniu przeanalizowano pięćdziesiąt lat spadku liczby małżeństw i urodzeń oraz zaproponowano środki mające na celu ożywienie rodziny.

Niepokalany Sancho Gómez-17 października 2026 roku-Czas czytania: 4 minuty
Rodzina

©CEU

Jeśli obecne trendy się utrzymają, prawie połowa populacji Hiszpanii nigdy nie wyjdzie za mąż, a około 40% kobiet w wieku rozrodczym może zakończyć życie reprodukcyjne bezdzietnie. Cztery lub pięć dekad temu odsetek ten wynosił mniej niż 10%. To dwa z wniosków raportu “Upadek i odbudowa rodziny”, opublikowanego w środę przez Centrum Studiów, Szkoleń i Analiz Społecznych Fundacji Uniwersytetu San Pablo CEU (CEU CEFAS).

Badanie, którego głównym autorem jest Alejandro Macarrón Larumbe, kierownik Katedry Studiów Społecznych i Analiz w Centrum, analizuje ewolucję rodziny w Hiszpanii w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat. Opiera się ono głównie na statystykach Narodowego Instytutu Statystycznego (INE), uzupełnionych danymi z organizacji międzynarodowych, badań naukowych oraz szacunkami samych badaczy.

Mniej ślubów, później

W 1976 roku ponad 85% Hiszpanów zawierało związki małżeńskie przed ukończeniem 30. roku życia; obecnie jest to mniej niż 15%. Średni wiek zawierania pierwszego małżeństwa wynosi obecnie 37,3 lat dla mężczyzn i 35,1 lat dla kobiet, czyli o ponad dziesięć lat więcej niż wówczas.

Raport poświęca również rozdział małżeństwom religijnym. Pod koniec lat 90. XX wieku około trzy czwarte ślubów zawierano w kościołach. Do 2024 roku tylko 16,9% małżeństw między osobami różnych płci miało charakter religijny, co obejmuje również małżeństwa osób innych wyznań.

Równocześnie następuje spadek wskaźnika urodzeń. Obecnie kobiety urodzone w Hiszpanii rodzą średnio 1,07 dziecka, w porównaniu z 2,77 w 1976 roku, co jest wartością znacznie poniżej 2,1 wymaganej do zastępowalności pokoleń. Obecnie matki urodzone w Hiszpanii rodzą o 68% mniej dzieci niż w połowie lat 80., a w prowincjach takich jak Asturia, Ourense i Vizcaya spadek ten przekracza 80%.

Dla Macarróna danych tych nie można interpretować w oderwaniu od kontekstu: “Spadku wskaźnika urodzeń nie da się analizować w oderwaniu od kontekstu. Pary tworzą się i pobierają później, rośnie prawdopodobieństwo rozstań, a pary mają mniej dzieci. Rezultatem jest głęboka transformacja sieci rodzinnych, która ma konsekwencje dla starzenia się, samotności, warunków mieszkaniowych i możliwości wsparcia międzypokoleniowego”.

Rozstania i gospodarstwa domowe jednoosobowe

Według szacunków badania, około połowa wszystkich małżeństw w Hiszpanii kończy się rozwodem. Nieco ponad jedna trzecia par rozpada się przed ukończeniem dwudziestego roku życia. Raport szacuje, że w ciągu ostatnich czterech dekad od 3,5 do 4 milionów dzieci i młodzieży bezpośrednio odczuło skutki separacji rodziców, zarówno w związkach małżeńskich, jak i partnerskich. Badanie koncentruje się na konsekwencjach tych rozstań, zwłaszcza gdy na utrzymaniu pozostają dzieci. Konsekwencje te obejmują utratę dochodów związaną z utrzymaniem dwóch gospodarstw domowych, mniej czasu spędzanego z jednym z rodziców dziennie, a w niektórych przypadkach większe ryzyko trudności emocjonalnych i edukacyjnych.

Wszystko to znajduje odzwierciedlenie w składzie gospodarstw domowych. Pod koniec 1970 roku w Hiszpanii istniało około 660 000 gospodarstw domowych jednoosobowych, co stanowiło 7,5% ogółu; do kwietnia 2026 roku liczba ta wzrosła do prawie 5,65 miliona, czyli 28,5% gospodarstw domowych. Przeciętna wielkość gospodarstwa domowego zmniejszyła się z 3,9 do 2,5 osoby, a badanie szacuje, że około 18% dzieci w nowych pokoleniach będzie jedynakami.

Zmiana ta pociąga za sobą również koszty ekonomiczne. Według raportu, obecne wzorce zakładania i rozpadu rodzin wymagają ponad trzech milionów dodatkowych mieszkań w porównaniu z tym, co byłoby potrzebne w warunkach sprzed półwiecza. Gdyby wszystkie te mieszkania były wynajmowane, wydatki wyniosłyby od 21 do 30 miliardów euro rocznie, czyli od 1,5% do 2% PKB.

Co proponuje raport

W oparciu o tę diagnozę, raport argumentuje, że spadek liczby małżeństw, wzrost liczby rozwodów i spadek dzietności to procesy wzajemnie się wzmacniające i proponuje kilka kierunków działań. Pierwszy z nich ma charakter kulturowy: należy dowartościować stabilne, wczesne małżeństwo i promować jego zalety, również w sferze edukacyjnej. Uzupełnieniem są korzystniejsze warunki podatkowe dla małżeństw z dziećmi oraz pomoc w zakupie pierwszego domu dla młodych osób, które zawarły związek małżeński. Programy zachęt będą miały największy zasięg między 20. a 30. rokiem życia i przestaną obowiązywać po 35. roku życia.

Z prawnego punktu widzenia, w badaniu proponuje się reformę przepisów rozwodowych, wprowadzając okresy refleksji, mediacji i środki sprzyjające pojednaniu. W przypadku małoletnich dzieci, terminy te byłyby dłuższe, z wyjątkiem przypadków przemocy lub znęcania się. Proponuje się również ustanowienie wspólnej opieki jako zasady ogólnej oraz przyznanie pierwszeństwa w zakresie opieki i korzystania z domu rodzinnego małżonkowi, który nie złożył pozwu o rozwód, w przypadku separacji jednostronnej. Wreszcie, proponuje się uproszczenie procedur, aby dwie osoby po rozwodzie, które się pogodziły, mogły ponownie zawrzeć związek małżeński.

Rola religii

Według danych zebranych w raporcie, osoby religijne i małżeństwa zawarte przez Kościół cechują się większą stabilnością i mają więcej dzieci niż przeciętnie. Dlatego też badanie apeluje do decydentów i osób wpływających na opinię publiczną o unikanie wrogich postaw wobec religii i postrzeganie wspólnot religijnych jako potencjalnych sojuszników w polityce rodzinnej. Zachęca również Kościół do dalszej refleksji nad przyczynami spadku praktyk religijnych i sposobami przekazywania przesłania chrześcijańskiego we współczesnym społeczeństwie.

W dokumencie ostrzega się, że żadne z tych środków nie jest wystarczające, aby odwrócić trendy utrwalone przez dekady, a ich skuteczność zależy od ich łącznego zastosowania. CEU CEFAS poświęci w najbliższej przyszłości monografię wskaźnikom urodzeń.

Biuletyn informacyjny La Brújula Zostaw nam swój e-mail i otrzymuj co tydzień najnowsze wiadomości z katolickim punktem widzenia.