Jakież to bezwstydne!

"Bezwstydność stała się zawodem. Sukces indywidualizmu dowodzi faktu, że żaden czyn, nawet najbardziej haniebny, nie naraża cię na niebezpieczeństwo, ponieważ zawsze znajdzie się grupa, która będzie cię bezwarunkowo wspierać, a nawet za to płacić".

Lipiec 15, 2026-Czas czytania: 3 minuty
Jakież to bezwstydne!

Nie wiem, czy pisać ten artykuł, czy nie. Wstydzę się, że się w to wpakowałam, wstydzę się, że się pomyliłam i publicznie się ujawniłam, wstydzę się, że nie potrafię się dobrze wyrazić lub że nie potrafię być zrozumiana. Wstydzę się mówić o wstydzie i mówić, że nie ma po nim śladu.

Czy będę się wydawał staroświecki, mówiąc o nastawieniu, które dla wielu służyło jedynie represjom i kontroli moralności publicznej? Czy też konieczne jest znoszenie wstydu za mówienie o temacie, o którym nikt już nie mówi ze wstydu, choćby po to, by historyk, który będzie mnie czytał w następnym stuleciu, wiedział, że istniała garstka, która wciąż wierzyła w jego społeczną funkcję?

Antropolodzy twierdzą, że wstyd ma wyraźne pochodzenie ewolucyjne i dzięki niemu gatunek przetrwał setki tysięcy lat. Powód jest prosty: ludzie są istotami społecznymi, a poza grupą ich przetrwanie jest bardzo trudne; szanse na przetrwanie drastycznie spadają. Zatem zachowania antyspołeczne, takie jak zniewaga grupy, oszustwo czy brak szacunku, zakończyłyby się wygnaniem i bardzo prawdopodobną śmiercią jednostki, ponieważ nie miałaby ona już dostępu do zasobów i ochrony zapewnianej przez grupę. Najlepiej przystosowani byliby ci, którzy naturalnie, niemal instynktownie, wiedzą, jak unikać narażania się na negatywną ocenę grupy, podtrzymując w ten sposób jej jedność i zwiększając jej szanse na przetrwanie. Widzimy, że jest to część ludzkiej natury u małych dzieci. Gdy tylko osiągną wiek, w którym zdają sobie sprawę, że nie są jedynymi istotami we wszechświecie, lecz żyją we wspólnocie, szukają schronienia w ramionach rodziców i spuszczają głowy, gdy czują się w centrum uwagi przed grupą dorosłych, których nie znają. Zanim narazisz się na negatywną ocenę grupy, lepiej uciekaj lub się ukrywaj.

Zażenowanie jest nieprzyjemne dla zwykłych ludzi. Do tego stopnia, że – jestem pewien, że tobie też się to przydarzyło – po przypadkowym upadku w miejscu publicznym bardziej martwimy się o to, że ktoś nas zauważył, niż o rozmiar urazu. Wszyscy wyolbrzymiamy upadek, starając się jak najdelikatniej, z uśmiechem na twarzy, uciec z miejsca zdarzenia, elegancko ukrywając chwilowe utykanie. 

Ale ten ból wstydu, który zwykli ludzie kiedyś odczuwali, jeśli się nad tym zastanowić, stopniowo zanika na Zachodzie. Nie wiem, czy zaczęło się to od programów wideo, w których ludzie bezczelnie wrzucali swoje potknięcia i upadki, ale faktem jest, że media społecznościowe są teraz pełne najbardziej absurdalnych wyzwań, w których ludzie ryzykują wszelkiego rodzaju upadki i tortury tylko po to, by rozśmieszyć innych. Są też tacy, którzy czerpią zyski z pokazywania w mediach społecznościowych wszelkiego rodzaju żenujących momentów (zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych) z całkowitym brakiem zahamowań. Można śmiało powiedzieć, że bezwstyd stał się zawodem. Sukces indywidualizmu dowodzi fakt, że żaden czyn, jakkolwiek haniebny, nie naraża cię już na niebezpieczeństwo, ponieważ zawsze znajdzie się grupa, która będzie cię bezwarunkowo wspierać, a nawet za to płacić.

Zatomizowane społeczeństwo, takie jak nasze, traci zdolność reagowania, zbiorowego protestu, a my po prostu łykamy wszystko. 

To właśnie wykorzystują rządzący, bezwstydnie obnażając swoje machinacje i korupcję, wiedząc, że nikt ich nie obali, bo mają swoją «grupę», która chroni ich haniebne działania. Najlepszym przykładem tej «nowej polityki» jest prezydent Stanów Zjednoczonych, który między innymi bezczelnie wyjaśnił, jak udało mu się oszukiwać na Mistrzostwach Świata. Nie ma potrzeby ukrywać się przed robieniem czegoś haniebnego; mówią nam o tym na konferencjach prasowych. A co z sytuacją rządu hiszpańskiego, nękanego przypadkami korupcji na najwyższych szczeblach? Widzicie zaniepokojone twarze? Jak byście się czuli, gdybyście znaleźli się w podobnej sytuacji? Czy nie chcielibyście, żeby was ziemia pochłonęła? Nawet wśród chrześcijan są tacy, którzy obnoszą się ze swoją zdecydowanie nieewangeliczną dumą ideologiczną, nie przejmując się ani trochę wykluczeniem z rodziny i skandalem, przed którym Jezus tak poważnie nas ostrzegał. I robią to publicznie i bezczelnie. Mają tupet!

Ja jednak stoję po stronie tych, którzy wciąż się wstydzą. Po stronie tych, którzy z pokorą przyznają, że mogą błądzić, uznają autorytet grupy, do której należą, i proszą o przebaczenie, gdy oni lub osoby od nich zależne popełnią błąd. Nawet gdy krzywdy zostały popełnione wiele lat lub wieków temu. Ostatni papieże czynili tak w przypadkach wszelkiego rodzaju nadużyć. Swoją odważną postawą wskazują na to, co ważne: że dobro wspólne jest ważniejsze niż dobro jednostki (nie negując go) i że jesteśmy nie tylko dziećmi, ale braćmi i siostrami, dziećmi tego samego Ojca, który widzi każde nasze działanie. Sprawiają, że tracę wstyd, mówiąc to głośno i wyraźnie: Co za hańba!

AutorAntonio Moreno

Dziennikarz. Absolwent Nauk o Komunikacji oraz licencjat z Nauk o Religii. Pracuje w diecezjalnej delegaturze ds. mediów w Maladze. Jego liczne "wątki" na Twitterze dotyczące wiary i życia codziennego cieszą się dużą popularnością.

Biuletyn informacyjny La Brújula Zostaw nam swój e-mail i otrzymuj co tydzień najnowsze wiadomości z katolickim punktem widzenia.