Poniżej przedstawiamy dziesięć książek teologicznych, które teolog Juan Luis Lorda uważa za najważniejsze w XIX, a zwłaszcza XX wieku. Jego zdaniem warto je przeczytać, a przynajmniej się z nimi zapoznać.
“Czasami nie da się przeczytać całej książki» – mówi – «ale można przynajmniej nawiązać z nią relację, śledzić jej treść, wiedzieć, o czym jest, przeczytać coś – to bardzo pomaga” – zapewnia profesor z Uniwersytetu Nawarry. Te komentarze pochodzą z filmu profesor Lordy. Oto jego relacja.
1) ‘Gramatyka zgody’, John Henry Newman (1801-1890)
Newman napisał wiele ważnych książek, ale być może najważniejszą jest *Gramatyka wiary*. Jest ona ważna, ponieważ ‘to wspaniała i bardzo trudna książka o wierze, o jej powodach’. Początkowo może nie być łatwa w lekturze, ale warto ją poznać. Książka ta wywarła ogromny wpływ na Chestertona (1874–1936). Kiedy Chesterton wyjaśnia, dlaczego się nawrócił, wskazuje na “zbieżność powodów”, o której “właśnie jest mowa w *Gramatyce wiary*”.
To jest łatwiejsze.‘Apologia pro Vita Sua’, która jest w istocie obroną jego życia i jego podejścia do Kościoła katolickiego, jego włączenia. “W obliczu zarzutu – że był nielojalny, samolubny – Newman opowiada o swoim życiu, które jest życiem wiary, w którym Pan mu się objawia”. Być może jest to podobna, ważna biografia w XIX wieku, “jak ta Święty Augustyn, ‘Wyznania”’, starsze, cenniejsze i zdecydowanie warte przeczytania, oczywiście.”.
2) ‘Wprowadzenie do chrześcijaństwa’, Joseph Ratzinger (Benedykt XVI) (1927-2022)
Joseph Ratzinger miał historyczne znaczenie i jego znaczenie stale rośnie. Pięćdziesiąt lat temu, gdyby zapytać, kto był najważniejszym i najbardziej znaczącym teologiem XX wieku, odpowiedzią byłby Joseph Ratzinger. Wynika to z jego bardzo obszernego dorobku, mimo że inni zajmowali się bardziej akademicką działalnością.
Ale w gruncie rzeczy Joseph Ratzinger, z jego etapami życia – jako profesor, biskup, prefekt Kongregacji Nauki Wiary, z serią bardzo ważnych konferencji, a następnie papież – ma wyjątkową trajektorię. Zawsze był teologiem; wszystko, czego dokonał, było interesujące. Książka, opublikowana w 1967 roku, ale wciąż bardzo aktualna, ma charakter wprowadzający, dla tych, którzy chcą poznać kontekst.
3) ‘Istota chrześcijaństwa’, Romano Guardini
Autor zastanawia się nad istotą chrześcijaństwa, które ma doktrynę, kodeks moralny i formę kultu. Ale co jest najważniejsze? “Centrum, istotą chrześcijaństwa jest osoba, żywa osoba, którą jest Jezus Chrystus, nasz Pan” – cytuje Guardiniego Juan Luis Lorda. “W Nim tkwi istota chrześcijaństwa. On sam mówi: ”Ja jestem Drogą, Prawdą i Życiem«”.
Kolejną ważną książką Guardiniego jest ‘Świat i osoba’, która jest bardzo dobrą lekturą. Juan Luis Lorda wspomina również o dwóch książkach o liturgii. ‘Duch liturgii’, tego samego autora, Guardiniego i‘Teologia liturgii’, autorstwa Josepha Ratzingera, obecnie znajdujące się w jego Dziełach Zebranych.
4) ‘Bóg i my’, Jean Danièlou
Mówi wiele na tak niewielu stronach. “Jean Daniélou miał ogromną zdolność syntezy i wiedział bardzo wiele” – mówi teolog Lorda. Mówiąc o Bogu chrześcijańskim, wyjaśnia Boga religii, Boga filozofów, Boga Starego Testamentu, który objawił się Abrahamowi, Boga Jezusa Chrystusa, objawionego w Chrystusie, Boga Kościoła – jak skonstruowana została chrześcijańska doktryna o Bogu – Boga mistyków, doświadczenia Boga przeżywanego przez chrześcijan…
5) ‘Katolicyzm’, Henri de Lubac
Historycznie rzecz biorąc, miało to ogromne znaczenie, podkreśla Juan Luis Lorda. De Lubac chciał po prostu podkreślić, że chrześcijaństwo ma aspekt społeczny; jest przeżywane w społeczeństwie, Kościele. Społeczeństwie, które jest Ciałem Chrystusa. Podkreśla to, przytaczając cytaty z Ojców Kościoła. Czyniąc to, nieświadomie tworzył eklezjologię, traktat o teologii Ojców, który wcześniej nie powstał i w tamtych latach nie był zbyt znany. Dla wielu książka ta była objawieniem tego, jak pierwsi Ojcowie Kościoła myśleli o Kościele.
Następnie zamówił i wydał ‘Rozważania o Kościele’, które – jak zauważa – są również bardzo piękne.
6) ‘Podzieleni chrześcijanie’, Yves M. Congar (1904-1995)
Congar jest pionierem ekumenizmu. Książka przedstawia zasady ekumenizmu katolickiego. “Stanowisko Kościoła w tej kwestii uległo pewnej zmianie. Przeszło od ‘strzeżenia granic’ przed innymi do próby dialogu, rozważania woli Pana”. “Zostało to podsumowane w Soborze Watykańskim II i wiele zawdzięcza Congarowi, ponieważ, co więcej, on sam je studiował”.
‘Duch Święty’ To również bardzo ważna książka Congara. Podsumowuje ona wszystkie istotne zagadnienia dotyczące Ducha Świętego. Choć nie jest systematyczna i uporządkowana, wszystko, co porusza, jest interesujące i ma historyczny wydźwięk.
7) ‘Chwała’, Hans Urs von Balthasar (1905-1988)
Największym wkładem von Balthasara w teologię XX wieku jest jego trylogia, choć ma on do zaoferowania znacznie więcej. Koncentruje się ona wokół centralnego tematu, który w istocie brzmi: ‘Chwała’, chwała Boga, piękno Boga, objawione w oddaniu siebie Jego Syna, aż do śmierci. Ukazuje to piękno miłości Boga, zdolnej do takiego unicestwienia i poświęcenia.
“Balthasar jest typowo niemieckim autorem, mimo że jest Szwajcarem, który chce umieścić ”wszystko we wszystkim”. Często to o nim mówię, przez co trudno się go czyta, bo wszystko jest ogromne” – wyjaśnia Lorda.
8) ‘Ortodoksja’ i ‘Wieczny człowiek’, G.K. Chesterton (1874-1936)
Chesterton, podobnie jak C.S. Lewis, jest znakomitym apologetykiem wiary. Chesterton napisał dwie książki, które są istotne z teologicznego punktu widzenia. Jedna z nich, ‘Ortodoksja’, opisuje powody swojego nawrócenia, posługując się tym samym argumentem co Newman: “wiele zbieżnych przyczyn”. Należą do nich świadectwo, prawdopodobieństwo, mądrość, którą wnosi do wielu rzeczy na świecie i tak dalej.
‘Pierwsza część ’Człowieka wiecznego” traktuje o wielkim wkładzie chrześcijaństwa w świat, w odpowiedzi na krytykę racjonalistów i agnostyków. Druga część porusza kwestię zbawienia przez Jezusa Chrystusa. C.S. Lewis przeczytał ją kilka miesięcy później i, jak sam przyznaje, miała ona ogromne znaczenie dla jego nawrócenia.
9) ‘Chrześcijaństwo po prostu’, C.S. Lewis (1898-1963)
Pomogła wielu konwertytom, zwłaszcza w świecie anglojęzycznym. Wielu go cytuje. Lewisowi zależało na dobrym “opowiadaniu” rzeczy na nowo. To znaczy na tłumaczeniu ich na zrozumiały język, bez ich modyfikowania. Dzięki jego talentowi literackiemu, książka przyniosła wiele dobrego. Lorda mówi, że na mnie osobiście większe wrażenie zrobiły inne książki, takie jak ‘Zniesienie człowieka’, która oddaje doświadczenie prawa natury.
10) ‘Maryja w Piśmie Świętym i w Kościele’, Cándido Pozo (1925-2011)
Może nie ma tak uniwersalnego wpływu, jak inne, o których wspomina autor. Juan Luis Lorda twierdzi jednak, że ta książka jezuickiego profesora Cándido Pozo bardzo dobrze wyjaśnia teologię maryjną. Co więcej, sporządzona przez niego lista skutecznie odpowiada na pytanie, kim jest Maryja w życiu Kościoła.
Na zakończenie warto posłuchać ostatniej minuty filmu, gdzie Profesor Lorda odnosi się do teologii Biblii.
Español 
English 
Italiano 
Français 
Deutsch 
Polski