«Woleli śmierć»: męczennicy z Los Carmes, których odwiedzi Leon XIV

Paryżanie nazywają go «la Catho»: Instytut Katolicki w Paryżu (ICP). W sobotę 26 września gościć będzie tam papieża Leona XIV, który spotka się tam z członkami Zgromadzenia Synodu Prowincjalnego, katechumenami i neofitami, aby wysłuchać i omówić zjawisko gwałtownego wzrostu liczby dorosłych (głównie młodych) proszących o chrzest we Francji.  

Przed spotkaniem papież odwiedzi kościół Saint-Joseph-des-Carmes, założony w 1613 roku przez Marię Medycejską i poświęcony świętemu Józefowi w 1625 roku. Pomodli się krótko ze studentami, profesorami i seminarzystami. Następnie przejdzie szlakiem męczenników z 2 września 1792 roku do Audytorium Georges'a Bernanosa.

Kościół św. Józefa des Carmes należał do dawnego klasztoru, w którym 2 września 1792 r. męczennicy z Carmen, Wśród nich jest święty Salomon Leclercq. W krypcie tego kościoła znajduje się również grób błogosławionego Fryderyka Ozanama.

Historia klasztoru karmelitów

W 1610 roku do Paryża przybyli trzej bracia karmelici bosi: Tomasz od Jezusa, Denys de la Mère de Dieu i Bernard od Świętego Józefa. Maria Medycejska objęła fundację swoją opieką, a w 1611 roku klasztor przy ulicy Vaugirard został zainaugurowany. 

Tutaj upadli (Hic ceciderunt)

17 sierpnia 1792 roku karmelici otrzymali nakaz opuszczenia klasztoru. Kościół został już przekształcony w więzienie dla księży, którzy odmówili złożenia przysięgi na Konstytucję Cywilną Duchowieństwa, zatwierdzoną przez Zgromadzenie Narodowe Francji w 1790 roku. Więźniów było 160.

Strażnicy spali w kościele, a więźniom nie wolno było odprawiać mszy. Mimo to zorganizowali oni swoje życie religijne w trzy grupy pod przewodnictwem biskupów: podczas gdy jedni się modlili, inni odmawiali Liturgię Godzin, a reszta odpoczywała.

2 września, około godziny czwartej po południu, uzbrojeni mężczyźni wkroczyli do środka i przeprowadzili pozorowany proces. Duchowni byli kolejno wzywani do złożenia przysięgi, której wcześniej odmówili. Ci, którzy odmówili, zostali skazani na śmierć. W ciągu około dwóch godzin znaleziono około 115 ciał. Następnego dnia ciała wrzucono do studni lub przewieziono na cmentarz.

Dziś na schodach męczeństwa, w ogrodzie dawnego klasztoru, znajduje się tablica upamiętniająca to wydarzenie: Hic ceciderunt, «Tu padli». W krypcie kolejny napis podsumowuje przyczynę ich śmierci: «Woląc śmierć od złamania świętego prawa Bożego, zostali wymordowani».».

Z klasztoru na uniwersytet

Po masakrze w 1792 roku klasztor karmelitów został sprzedany jako własność narodowa. W 1797 roku nabyła go karmelitanka Camille de Soyécourt, a w 1845 roku zakonnice przekazały go arcybiskupowi Paryża, monsignore Denysowi Affre, który założył tam Szkołę Wyższych Studiów Kościelnych. W 1875 roku w klasztorze odbyły się pierwsze kursy Instytutu Katolickiego. W 1919 roku otwarto Seminarium Karmelitów, przyjmując kleryków z różnych diecezji Francji. Działało ono do 2026 roku, kiedy to jego klerycy zostali przeniesieni do nowego seminarium uniwersyteckiego w Issy-les-Moulineaux pod Paryżem.  

Salomon Leclercq: «Mocni w wierze»

Wśród uwięzionych podczas masakry w 1792 roku był Salomon Leclercq, sekretarz przełożonego generalnego Braci Szkół Chrześcijańskich (De La Salle Brothers). Zachowało się prawie 130 jego listów, napisanych do rodziny w latach 1768–1792. Od najmłodszych lat pragnął żyć wyłącznie dla Boga.

Syn kupca z Boulogne-sur-Mer, został wysłany do Paryża, aby nauczyć się rzemiosła. Miasto go oszołomiło. W 1767 roku wstąpił do nowicjatu Braci. Pełnił funkcję nauczyciela, wychowawcy i administratora, a w 1787 roku został sekretarzem przełożonego generalnego.

W 1791 roku, gdy bracia zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów, przebrał się w cywilne ubranie i pozostał, by strzec siedziby rady generalnej. 15 sierpnia 1792 roku napisał do siostry: «Udręki, które tu na ziemi znosimy, są tymczasowe, a nagroda, na którą czekamy, będzie wieczna». Tej samej nocy strażnicy wkroczyli do domu przy rue Neuve i zaprowadzili go do klasztoru Sióstr Karmelitów.

2 września 1792 roku został stracony na schodach wewnętrznego ogrodu klasztoru karmelitów za odmowę złożenia przysięgi na wierność Konstytucji Cywilnej Duchowieństwa. Dziesiątki lat później, w 1831 roku, jego siostra Rozalia przekazała te listy rodzinie z ostrzeżeniem: «Strzeżcie ich; to listy świętego».

1 października 1926 roku papieski dekret uznał męczeństwo 191 ofiar z września 1792 roku. Pius XI beatyfikował ich 17 października tego samego roku. Zmarli w czterech miejscach Paryża: w Les Carmes, opactwie Saint-Germain-des-Prés, seminarium Saint-Firmin i więzieniu La Force. 16 października 2016 roku papież Franciszek kanonizował Salomona Leclercqa.

Frédéric Ozanam: «droga do świętości»

Frédéric Ozanam urodził się w Mediolanie 23 kwietnia 1813 roku i dorastał w Lyonie. Przeniósł się do Paryża, aby studiować, gdzie został prawnikiem, uzyskał doktorat z prawa i wykładał na Sorbonie.

W 1833 roku, mając 20 lat, zebrał grupę kolegów ze studiów, aby pomagać ubogim. Siostra Miłosierdzia, siostra Rosalie Rendu, zaprowadziła ich do rodzin w dzielnicy Mouffetard. Z tej pierwszej Konferencji Charytatywnej narodziło się Towarzystwo św. Wincentego a Paulo, które wkrótce rozprzestrzeniło się po Europie i świecie. Ozanam promował również Konferencje Wielkopostne w Notre Dame, aby zaoferować młodym ludziom formację religijną odpowiadającą na ich pytania.

Ożenił się z Amélie Soulacroix i miał córkę Marie. Mieszkał w okolicy i często modlił się w kościele Les Carmes, w którym wówczas prowadzili dominikanie, gdzie odwiedzał swojego przyjaciela Lacordaire'a. W 1848 roku poprosił arcybiskupa Paryża, monsignora Affre, o udanie się na barykady, aby spróbować uspokoić walki; arcybiskup zginął tam od zabłąkanej kuli.

Ozanam zmarł w Marsylii 8 września 1853 roku w wieku 40 lat. 28 września jego ciało spoczęło w krypcie Les Carmes, gdzie spoczywa do dziś. Jan Paweł II beatyfikował go w katedrze Notre-Dame 22 sierpnia 1997 roku, podczas Światowych Dni Młodzieży w Paryżu.

W jednym z listów Ozanama do przyjaciela Louisa Janmota mówi o ubogich: «Jesteście dla nas świętymi wizerunkami Boga, którego nie widzimy, i nie umiejąc kochać Go inaczej, kochamy Go w was». Papież Jan Paweł II przedstawił go jako prekursora społecznej nauki Kościoła, ponieważ rozumiał, że miłość bliźniego powinna prowadzić do walki z niesprawiedliwością, a także jako wzór dla nauczycieli i uczniów. Pod koniec homilii zwrócił się do niego bezpośrednio: «Fryderyku, twoja droga była prawdziwie drogą świętości».

ICP dzisiaj

Dawny klasztor stanowi obecnie część głównego kampusu ICP. Uczelnia ma sześć wydziałów: prawa kanonicznego, filozofii, nauk społecznych, ekonomii i prawa, literatury, edukacji oraz teologii. Kształci około 10 000 studentów na trzech kampusach: w Paryżu, Reims i Rouen. ICP przyznaje trzy stopnie naukowe: licencjat, licencjat i doktorat; we współpracy z Uniwersytetem w Strasburgu przyznaje również dyplomy państwowe.