Ameryka Łacińska

W obliczu “arbitralnej eksploatacji” Amazonii papież proponuje ekologię integralną

“Krew tych braci woła do Boga i domaga się sprawiedliwości od ludzi” – powiedział papież w Pucallpie, w sercu peruwiańskiej Amazonii, nawiązując do zamordowanych przywódców rdzennej ludności.

Redakcja Omnes-16 listopada 2026 r.-Czas czytania: 4 minuty
Papież z członkami peruwiańskich wspólnot amazońskich.

León XIV, en el encuentro con representantes de los pueblos amazónicos en Puerto Callao. @Vatican Media Press Office

Papież Leon XIV potępił zniszczenia spowodowane masowym wylesianiem i zanieczyszczeniem wody w peruwiańskiej Amazonii, spowodowanym nielegalnym wydobyciem i wyciekami ropy. Wydarzenia te, jak stwierdził w Pucallpa, “nie są przypadkowymi wypadkami, lecz gorzkimi owocami arbitralnej eksploatacji zasobów naturalnych, która podważa samo istnienie ludności”.

Jego bliskość z mieszkańcami i misjonarzami peruwiańskiej Amazonii była oczywista. “Chrystus nigdy nas nie opuszcza! Chrystus jest z wami! Kościół jest z wami, a wy jesteście jego członkami! Jesteśmy Ciałem Chrystusa!” – wykrzyknął na spotkaniu z misjonarzami, przedstawicielami społeczności tubylczych i innymi duszpasterzami w sercu peruwiańskiej Amazonii.

Nie jest to po prostu “rezerwa zasobów do wykorzystania”

W jego przemówienie, Papież zaproponował opracowanie modelu ekologii integralnej, który miałby przeciwstawić się postrzeganiu Amazonii jako jedynie “zasobu do eksploatacji”. Wyjaśnił, że jest to alternatywna wizja, “zakorzeniona w Ewangelii i szanująca mądrość ludów”, która pozwoliłaby nam przezwyciężyć wyzysk ekonomiczny i chronić zarówno przyrodę, jak i mieszkańców tych terytoriów.

Leon XIV przybył do Pucallpy, miasta, które opisał jako “czerwoną ziemię”, podążając śladami Franciszka i jego wizyty w Puerto Maldonado. “Przybyłem jako pasterz, aby słuchać waszych opowieści i iść z wami” – oświadczył. Celem jego obecności było potwierdzić społecznościom “w wierze i nadziei” oraz aby wesprzeć ich “w dążeniu do sprawiedliwości i pokoju, których te ziemie tak rozpaczliwie potrzebują”.

Bliskość Kościoła

Bliskość Kościoła z tymi wspólnotami była centralnym tematem przemówienia. Leon XIV wspominał, że lata spędzone jako misjonarz i biskup w Peru nauczyły go, “co znaczy dla Kościoła kroczyć ramię w ramię z ludzkością, aby wiernie służyć Panu”. Uważa to za warunek konieczny, aby upodobnić się do Jezusa Chrystusa i naśladować Go w specyficznych okolicznościach każdego miejsca i czasu.

Papież chciał wyraźnie przypomnieć marzenie Franciszka o tej ziemi zawarte w adhortacji apostolskiej:‘Droga Amazonia’Marzę o Amazonii, która walczy o prawa najuboższych, rdzennych mieszkańców, najmniejszych, gdzie ich głos jest słyszany, a ich godność jest promowana“ (n. 7).

“Logika wyzysku”

Papież ostrzegł jednak, że rzeczywistość tych narodów ujawnia rany, które nie tylko się nie zagoiły, ale wręcz się pogłębiły. “Krzyk ziemi i krzyk ubogich wznoszą się razem, demaskując logikę rynku i wyzysk, które zagrażają samej równowadze stworzenia» – stwierdził.

W tym kontekście podkreślił, że ochrona lasów deszczowych Amazonii nie może być oddzielona od troski o ich mieszkańców. “Ekologia integralna, sprawiedliwość społeczna i życie duchowe idą ręka w rękę” – zauważył, cytując encyklikę. Laudato si' papieża Franciszka.

Kościół o amazońskiej twarzy

Leon XIV podkreślił również wysiłki Konferencji Kościelnej Amazonii (CEAMA) i Panamazońskiej Sieci Kościelnej (REPAM), których celem jest “kształtowanie Kościoła o amazońskim obliczu”. 

W tym kontekście przypomniał, że Wikariat, Parafia, “rozległa jak całe kraje”, liczy zaledwie dwudziestu pięciu księży. Dlatego wyraził wdzięczność tym, którzy “z heroiczną wiernością strzegą wiary w najodleglejszych miejscach”.

Zamordowano przywódców rdzennej ludności 

Przemówienie papieża zawierało również świadectwa wysłuchane podczas spotkania, które odzwierciedlały trudną sytuację społeczności. Pierwsze ze świadectw, wygłoszone przez kobietę, przypomniało, że nawet obrona własnego terytorium może kosztować życie. W ostatnich latach wielu rdzennych przywódców zostało zamordowanych za ochronę swoich ziem i społeczności. Podała liczbę 37.

Papież odniósł się do tych morderstw szczególnie dobitnymi słowami: “Krew tych braci woła do Boga i domaga się sprawiedliwości od ludzi”.

Bez dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji

Drugie zeznanie pochodziło od prawnika. Podkreślił on trudności w dostępie do praw podstawowych. Papież uznał za “niedopuszczalne”, że wielu społecznościom odmawia się dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji z powodu dystansu fizycznego i zaniedbań instytucji.

Wyraziła również zaniepokojenie bezbronnością kobiet, dziewcząt i młodzieży, a także przemocą i wykorzystywaniem seksualnym, których doświadczają. To głębokie rany, zauważyła, które często pogłębia “milczenie współudziału i bezkarności”.

W obliczu korupcji i samowoli Ewangelia musi zabrzmieć “jako jeszcze silniejsze wezwanie do osobistego i wspólnotowego nawrócenia”, niosąc nadzieję na uzdrowienie, pocieszenie i zadośćuczynienie.

Alternatywa dla eksploatacji zasobów

Wspomniana wyżej propozycja ekologii integralnej zajmowała centralne miejsce w przemówieniu. Leon XIV potępił tendencję do traktowania tego ogromnego regionu jako rezerwuaru zasobów naturalnych służącego wyzyskowi gospodarczemu i bronił potrzeby opracowania innego paradygmatu.

“Musimy przeciwstawić się temu modelowi – z wytrwałością i otwartością – ekologią integralną, wyrazem cywilizacji miłości” – stwierdził.

Papież przedstawił tę ekologię jako wizję alternatywną, inspirowaną Jezusem Chrystusem i jego Ewangelią, która uznaje ścisły związek między różnymi rzeczywistościami stworzenia i szanuje wiedzę oraz mądrość ludów Amazonii.

Społeczna doktryna Kościoła

W obliczu tych wyzwań Papież podkreślił wagę społecznej nauki Kościoła, która pozwala nam “odczytywać znaki czasu pod natchnieniem Ducha Świętego“. Wyjaśnił, że ”wiedza przodków, którą posiadacie, może zostać połączona z dziedzictwem mądrości Kościoła, aby przyczynić się do ochrony waszych praw, nabytych przez pokolenia”.

AutorRedakcja Omnes

Biuletyn informacyjny La Brújula Zostaw nam swój e-mail i otrzymuj co tydzień najnowsze wiadomości z katolickim punktem widzenia.