Jakie jest pochodzenie modlitwy Anioł Pański?

W każdą niedzielę w południe Papież pojawia się w oknie Pałacu Apostolskiego, aby odmówić modlitwę Anioł Pański z wiernymi zgromadzonymi na placu Świętego Piotra. Scena ta stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów w życiu Kościoła. Skąd jednak wzięła się ta modlitwa, która przez wieki wyznaczała rytm dnia chrześcijańskiego? Jej historia zaczyna się w średniowieczu, przy dźwiękach dzwonów klasztorów i klasztorów, i stopniowo kształtowała się, aż stała się modlitwą, którą znamy dzisiaj.

Anioł Pański to katolickie nabożeństwo upamiętniające Zwiastowanie i Wcielenie Jezusa Chrystusa, a szczególnie nawiązujące do momentu z Ewangelii, w którym Archanioł Gabriel ogłasza Maryi Dobrą Nowinę. Stąd jego nazwa pochodzi od pierwszych słów, którymi rozpoczyna się modlitwa w języku łacińskim., Angelus Domini nuntiavit Mariae ("Anioł Pański zwiastował Maryi").

Początki monastyczne i dotyk zachodu słońca

Najwcześniejszy precedens znajduje się we wspólnotach monastycznych z okresu późnego średniowiecza, gdzie dzwony ogłaszały drugą modlitwę po komplecie (części Liturgii Godzin). W XIII wieku zaczął się upowszechniać zwyczaj odmawiania trzech Zdrowaś Maryjo przy dźwięku dzwonu wieczornego. Franciszkanie odegrali ważną rolę w upowszechnianiu tej praktyki. Mniej więcej w czasach świętego Bonawentury, kapituła generalna zakonu, zwołana w 1269 roku, zaleciła tę modlitwę po usłyszeniu dzwonu wieczornego.

Nabożeństwo to wiązało się z tajemnicą Wcielenia, ponieważ trzy Zdrowaś Maryjo wzywały do przypomnienia sobie zwiastowania Maryi przez anioła Gabriela. Ta wieczorna praktyka stopniowo rozpowszechniła się w Europie w XIII i XIV wieku. Dokumenty wskazują, że w pierwszej połowie XIV wieku był to już powszechny zwyczaj.

Od popołudnia do rana i w południe

Praktyka ta wkrótce rozszerzyła się na inne pory dnia. W XIV wieku zaczęło się również upowszechniać dzwonienie dzwonem rano, któremu towarzyszyły trzy Zdrowaś Maryjo. Jedną z najwcześniejszych wzmianek na ten temat można znaleźć w kronice z Parmy z 1318 roku. W ten sposób modlitwa stopniowo nabierała rytmu początku i końca dnia.

Południe zostało włączone później. W XV wieku bicie dzwonów o tej godzinie zaczęło się upowszechniać we Francji, kojarzone zarówno z upamiętnieniem Męki Pańskiej, jak i z prośbą o pokój i opiekę. W 1456 roku, w obliczu groźby inwazji osmańskiej, papież Kalikst III wydał bullę zachęcającą chrześcijan do modlitwy w południe podczas bicia dzwonów, prosząc w ten sposób o pokój i opiekę Bożą. Zwyczaj ten rozprzestrzenił się następnie na różne części Europy.

W ten sposób trzy pory dnia zostały powiązane z modlitwą maryjną: rano, w południe i wieczorem. Jednak Anioł Pański nie miał jeszcze dokładnej struktury, jaką znamy dzisiaj.

Zdanie przyjmuje obecną formę

Ostateczna konfiguracja była również wynikiem stopniowego procesu. Pierwszy znany dokument, który opisuje strukturę modlitwy Anioł Pański w jej dzisiejszej formie, znajduje się w katechizmie weneckim z 1560 roku, zawierającym trzy wersety biblijne, ich odpowiedzi, Zdrowaś Maryjo i modlitwę końcową.

W 1571 roku papież św. Pius V włączył modlitwę Anioł Pański do Małego Oficjum Najświętszej Maryi Panny (liturgicznego nabożeństwa ku czci Najświętszej Maryi Panny). Później, w 1724 roku, Benedykt XIII w decydujący sposób przyczynił się do jej powszechnego rozpowszechnienia, udzielając odpustów tym, którzy ją odmawiali, publikując dokument “Iniunctae nobis”.

Praktyka ta ewoluowała. W 1742 roku Benedykt XIV zarządził, aby w okresie wielkanocnym modlitwę Anioł Pański zastąpić modlitwą Regina coeli, zachowując te same tradycyjne momenty modlitwy. Ostatecznie, w 1815 roku, papież Pius VII dodał odmawianie trzech Gloria na końcu Angelus w podziękowaniu za dary, którymi Najświętsza Trójca obdarzyła Maryję. Ta ostatnia praktyka jest bardziej powszechna we Włoszech.

Anioł Pański dzisiaj

Modlitwę Anioł Pański tradycyjnie odmawiano trzy razy dziennie: rano, w południe i wieczorem. Obecnie najbardziej rozpowszechnionym zwyczajem wśród wiernych jest odmawianie jej w południe.

Jak powiedział Jan Paweł II, modlitwa ta «zachęca nas do rozważania tajemnicy Wcielenia, zachęcając chrześcijan, aby w różnych momentach dnia brali Maryję za punkt odniesienia, naśladując Ją w gotowości do realizacji Bożego planu zbawienia».

Zwyczaj ten praktykował także św. Josemaría. Álvaro del Portillo opisał to w: Wywiad o założycielu Opus Dei“Po przeczytaniu poczty, w południe odmawiał modlitwę Anioł Pański. Był to ważny moment w jego dniu, ponieważ oprócz synowskiej rozmowy z Najświętszą Maryją Panną, wyznaczał moment, w którym jego nabożeństwo eucharystyczne zmieniło swój charakter: do tej pory spędzał poranek, dziękując Bogu za odprawioną Mszę Świętą; od modlitwy Anioł Pański zaczynał przygotowywać się do Mszy Świętej, którą miał odprawić następnego dnia».

Dlaczego chrześcijanie modlą się na modlitwę Anioł Pański?

Anioł Pański prowadzi chrześcijan do centralnego momentu Zwiastowania, kiedy Maryja przyjmuje zwiastowanie Archanioła Gabriela i odpowiada swoim «tak» na Boży plan zbawienia. Dzięki Jej posłuszeństwu Syn Boży wciela się i rozpoczyna dzieło Odkupienia.

Modlitwa Anioł Pański jest zatem przypomnieniem tajemnicy Wcielenia i zjednoczeniem się z Maryjnym «tak», ucząc się od Niej ufnego przyjmowania woli Bożej. Jest to również okazja do szukania Jej wstawiennictwa i doświadczania wspólnoty świętych z tak wieloma chrześcijanami, którzy codziennie odmawiają tę modlitwę.