7 listopada papież Leon XIII odprawił mszę świętą w Paysandú, mieście liczącym około stu tysięcy mieszkańców w północnym Urugwaju. W swojej homilii użył jako obrazów trzech słów: most, gaje palmowe i mate.
Niesamowite, jak wszyscy, od uczniów po najstarszych dorosłych, natychmiast zapamiętują te trzy słowa. Widziałem to w szkole, w której jestem kapelanem, kiedy pytałem uczniów trzeciej klasy: Papież osiągnął to, do czego dąży każdy kaznodzieja – że jego słowa zapadły w serca wiernych.
To był jeden z przykładów, że pastor wie, co powiedzieć swojej trzodzie. Nie mówi ogólnikowo; zwraca się do tych, którzy słuchają w danej chwili, i posługuje się obrazami, które są im znane.
Nie wiem, jak Papież doszedł do tych słów, przygotowując tę homilię. Przypuszczam, że szukał pomocy u tych, którzy żyją na tej ziemi. W każdym razie to on postanowił wykorzystać je, aby wzbogacić swoje przesłanie, naśladując największego mówcę w historii: Jezusa.
Jezus, wielki komunikator
Wiadomo każdemu, nawet tym, którzy nie mają wiary, że Jezus w swoim nauczaniu posługiwał się przypowieściami, czyli wymyślonymi historiami, które niosą ze sobą przesłanie – czasami oczywiste, a czasami takie, które On sam musiał wyjaśniać swoim uczniom, ponieważ go nie rozumieli.
Wyobrażam sobie, choć nie ma na to żadnych dowodów bibliograficznych, że Jezus podczas długich okresów modlitwy – Jezus jako człowiek, obdarzony ludzką inteligencją i pamięcią – rozwijał te historie, aby przekazać przesłanie, jakie Jego Ojciec chciał przekazać ludzkości.
W tym momencie zachęcam was do szybkiego przypomnienia sobie pięciu lub sześciu przypowieści. Jestem pewien, że każdy czytelnik może to zrobić, nawet dziecko, które dopiero zaczyna naukę katechizmu. I jestem pewien, że nawet ktoś, kto zna Ewangelię tylko dlatego, że studiował ją w ramach swojej wiedzy ogólnej, je zapamięta.
Wróćmy do trzech słów, których użył w homilii, gdzie mogłem być obecny, gdzie mogłem koncelebrować, gdzie mogłem spędzić ponad dwie godziny, słuchając spowiedzi wiernych, którzy odczuwali pragnienie pojednania z Bogiem, poruszeni udziałem w tej Mszy. Moją pierwszą spowiedź uchwycił nawet jakiś fotograf, który nie wie, że powinien zachować anonimowość, ale pstryknął zdjęcie, gdy tylko usiadłem, a zdjęcie zostało opublikowane w niedzielnym wydaniu gazety. Na szczęście nie pojawiają się żadne nazwiska.
Most, gaje palmowe i mate
Most: Miasto Paysandú leży nad brzegiem rzeki Urugwaj, która oddziela nas od Argentyny. Ten międzynarodowy most, o eleganckim profilu, łączy nas od ponad pięćdziesięciu lat. Most symbolizuje jedność i otwartość, mówi Papież; ale podkreślił również wagę filarów, które muszą być mocno osadzone, niczym dom zbudowany na skale, aby nie porwał go nurt. Ten fundament jest niezbędny dla naszego życia chrześcijańskiego: “solidna formacja doktrynalna”. To skłoniło mnie do zastanowienia się, jak udoskonalić własną formację, abym mógł ją przekazać wiernym: więcej studiowania, więcej refleksji, więcej głębi.
Gaje palmowe: zarówno po stronie urugwajskiej, jak i argentyńskiej znajdują się rozległe gaje palmowe. Nie wiem, czy ich pochodzenie ma jakieś wyjaśnienie, ale jasne jest, że te palmy utworzyły wspólnotę palm. Papież mówił nam o tej zasadniczej cesze Kościoła: żyjemy we wspólnocie i tworzymy wspólnotę; w ten sposób przeżywamy naszą jedność z Chrystusem, tak jak On, który utworzył małą wspólnotę Dwunastu Apostołów.
Mate: to napój, który te ziemie uczyniły uniwersalnym. Niektórzy mówią, że jeśli zobaczysz kogoś kroczącego ulicami świata z termosem pod pachą i tykwą ze słomką w dłoni, nie wątp w to: “to Urugwajczyk”. Wśród pojęć, które Papież podkreślił tym słowem, znalazły się cisza i towarzystwo. Pamiętam, jak jako dziecko obserwowałem grupę robotników rolnych o świcie wokół ogniska, podających sobie z rąk do rąk tykwę z mate w głębokiej ciszy, rozpoczynając w ten sposób dzień. Ta cisza jest bramą do spotkania z Bogiem, chwilą refleksji, towarzystwa. Papież powiedział, że mate przybył również do Rzymu; powiedziano mi, że młodzi Urugwajczycy i Argentyńczycy przysłali mu tykwę z mate wraz z listem.
Kazanie z obrazami zbliżeniowymi
Za każdym razem, gdy musimy głosić kazanie, trudno nam sprecyzować, co chcemy powiedzieć wiernym, co będzie dla nich przydatne w czytaniach z Pisma Świętego na dany dzień. Idąc za przykładem Leo, pierwszą rzeczą, jaką postaram się znaleźć, są te słowa, te przypowieści, które pomogą im zapamiętać przesłanie, jakie Bóg chce im przekazać podczas tej celebracji.
Zanim zakończę, muszę dodać, że papież Leon XIII podczas swojego pobytu w Urugwaju posłużył się kilkoma obrazami: w przemówieniu do władz kraju nawiązał do płaskorzeźby na cokole posągu Artigasa, przedstawiającej exodus narodu urugwajskiego. Na Uniwersytecie Katolickim zbudował swoją mowę wokół pięciu zmysłów: wzroku, dotyku, smaku, słuchu i węchu. W Casavalle, jednej z ubogich dzielnic, gdzie Kościół podejmuje liczne inicjatywy, odwołał się do przypowieści o miłosiernym Samarytaninie. Na legendarnym stadionie stulecia, gdzie rozpoczęły się Mistrzostwa Świata i gdzie odbędzie się pierwszy mecz w 2030 roku, mówił do tysięcy młodych ludzi o Betlejem, domu chleba, gdzie narodził się Jezus i który nadal wędruje przez świat dzięki obecności następcy Piotra.
Papież, który ewangelizuje także poprzez gesty
Papież naucza nas poprzez swój sposób głoszenia, poprzez obrazy, ale także poprzez gesty, spojrzenie, delikatny uśmiech, zadziwienie, łzy, pogodę ducha i uściski.
Jednym z najbardziej poruszających świadectw jest to, że kobieta z wytatuowaną na twarzy Matką Bożą z Guadalupe podeszła do papieża po ceremonii i poprosiła o uścisk. Papież odpowiedział jej uściskiem. Później w wywiadzie powiedziała, że był to pierwszy uścisk, jaki otrzymała od ojca, którego nigdy nie poznała.
Kilka dni temu spotkałem na ulicy kobietę, która szukała księdza. Widząc moje szaty liturgiczne, podeszła do mnie i opowiedziała mi, co się dzieje – bardzo trudną sytuację. Prosiła o błogosławieństwo dla siebie i swojej rodziny. Powiedziała mi szczerze, kiedy staliśmy na ulicy, że nie jest szczególnie związana z papieżami, ale widok Leona XIII doprowadził ją do płaczu i dlatego przyszła do kościoła. Jej córka zachęciła ją do odmawiania różańca i miała zamiar go kupić. Wyszła przepełniona radością, kiedy dałem jej mój i błogosławieństwo.
León przybył, aby utwierdzić nas w naszej misji ewangelizacyjnej. Uczynił to swoimi żywymi słowami, gestami, a także poruszając tych, którzy go widzą poprzez obrazy przekazywane przez media. Dziękujmy Bogu.





