Książki

González-Hurtado: «Ateizmowi brakuje dowodów»

José Carlos González-Hurtado, prezes ETWN w Hiszpanii i autor Geniusze wierzą w Boga, Stał się czołową postacią w upowszechnianiu relacji między wiarą a nauką. W tym wywiadzie wyjaśnia rolę rozumu w poznaniu Boga.

Teresa Aguado Peña-5 listopada 2026 r.-Czas czytania: 10 minuty
José Carlos González Hurtado

José Carlos González-Hurtado

Według badania przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych, 82% milenialsi Ci, którzy porzucają praktyki religijne, robią to, ponieważ wierzą, że Bóg i nauka są w konflikcie. Zwalczanie tej idei jest właśnie jednym z celów… Geniusze wierzą w Boga (Roca Editorial), nowa książka José Carlosa Gonzáleza-Hurtado, prezesa EWTN Hiszpania i autora Nowe dowody naukowe na istnienie Boga y Dowód na to, że Jezus jest Bogiem.

«Najinteligentniejsi ludzie w historii ludzkości, zwłaszcza w ubiegłym stuleciu, a wszyscy z nich byli naukowcami, byli ludźmi wierzącymi, a co więcej, głęboko religijnymi» – wyjaśnia González-Hurtado. «Nie chodzi o to, że istnieją dowody, ale o to, że nadchodzi moment, w którym staje się oczywiste: Bóg istnieje» – dodaje.

Tak więc, w Geniusze wierzą w Boga, González-Hurtado zgłębia życie wielkich postaci nauki, które znalazły powody, by wierzyć w wiedzę i badania. Na przykład Heisenberg pisał książki o teologii; Euler, uważany za jednego z najwybitniejszych matematyków w historii, był osobą wierzącą, podobnie jak Kurt Gödel i John von Neumann.

«Umieściliśmy naukowców na piedestale naszego pokolenia, ale wielu z nich było religijnych» – zauważa. Dla autora te świadectwa są ważne, ponieważ obalają stereotyp, że inteligentni ludzie są z konieczności sceptyczni. Ilustruje tę ideę słowami dwóch laureatów Nagrody Nobla: Barton w dziedzinie fizyki stwierdził: «Nie znam żadnej inteligentnej osoby, która nie wierzy w Boga», a Christian Anfinsen w dziedzinie chemii wyraził to jeszcze dobitniej: «Tylko idiota może być ateistą».

W wywiadzie José Carlos porusza kwestie roli rozumu w poznaniu Boga, trudności w podjęciu kroku w stronę wiary oraz odpowiedzialności chrześcijan za poznanie i uzasadnienie swoich przekonań.

Dlaczego wciąż pokutuje obraz wierzącego jako osoby niewykształconej?

– Ten obraz wierzącego to mit. A mity często służą własnym interesom, są tworzone przez ludzi lub grupy, które czerpią z nich korzyści. W tym przypadku był on wielokrotnie promowany przez sceptyków.

Rzeczywistość jest jednak zupełnie inna: osoby wierzące niekoniecznie są mniej wykształcone. W rzeczywistości, jak wyjaśniam w książce, większość naukowców nagrodzonych Nagrodą Nobla to osoby wierzące.

Jest jeszcze jeden fakt, o którym często wspominam, mówiąc o cudach: 80% światowej populacji w nie wierzy. Co więcej, im wyższy poziom wykształcenia danej osoby, tym większa jej skłonność do wiary w cuda. Zatem osoby, które zaprzeczają ich istnieniu, są zazwyczaj najmniej wykształcone.

Ostatecznie jest to mit, który wciąż pokutuje, jak wiele innych, mimo że nie jest prawdą.

Czy zatem można powiedzieć, że wiara w Boga jest bardziej naukowa niż niewiara?

– Absolutnie. W rzeczywistości brak wiary w Boga, czyli zaprzeczanie jego istnieniu, jest wiarą, na którą brakuje dowodów. Wiara w Boga natomiast opiera się na argumentach z fizyki, chemii, biologii, matematyki i kosmologii, które przedstawiam w książce, opierając się na pracach czołowych naukowców z tych dziedzin.

Nie ma naukowych dowodów na nieistnienie Boga. To przekonanie, wiara, a może, jak kto woli, ideologia, ale nie opiera się na żadnych dowodach. A takie dowody nie istnieją, między innymi dlatego, że Bóg istnieje. Ateistom zazwyczaj mówię: «Niestety dla was, Bóg istnieje, a wy tracicie».

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem Pasteura: «Trochę nauki oddala nas od Boga, a dużo nauki przybliża nas do Niego»?

– Tak. A Werner Heisenberg, uważany za jednego z ojców fizyki kwantowej, wyraził to jeszcze piękniej: «Pierwszy łyk z kielicha nauk przyrodniczych oddali cię od Boga, ale na końcu kielicha Bóg czeka na ciebie».

Kiedy niewiele wiesz o nauce, możesz myśleć, że może ona wyjaśnić wszystko. Jednak zagłębiając się w nią, odkrywasz inną perspektywę. Najważniejsi matematycy, fizycy i chemicy w historii ludzkości albo już wierzyli w Boga, albo przyszli do Niego.

W książce zamieściłem biografie osób, które zawsze były wierzące, takich jak Euler czy Legendre, a także innych, którzy nawrócili się dzięki nauce, takich jak Francis Collins, prawdopodobnie jeden z najważniejszych biologów naszego pokolenia, czy Fred Hoyle, który był kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

Jaką rolę odgrywa rozum i jaką rolę wiara na drodze do Boga?

– Musimy rozróżnić dwa stwierdzenia: wiarę w istnienie Boga i wiarę w to, że Jezus Chrystus jest Bogiem. Pierwsze nie wymaga wiary. Katechizm Kościoła Katolickiego stwierdza to w paragrafie 36: «Święta Matka Kościół naucza, że pewną wiedzę o istnieniu Boga można osiągnąć za pomocą rozumu i obserwacji natury».

Dzięki nauce, stosując rozum do obserwacji natury, można dojść do poznania istnienia Boga. W rzeczywistości istnieją ludzie bez wiary religijnej, którzy doszli do wniosku, że Bóg Stwórca istnieje.

Jednakże wiara w Jezusa Chrystusa jako Boga i nawiązanie z Nim osobistej relacji wymaga wiary. Według św. Tomasza z Akwinu wiara jest poruszeniem intelektu pod władzą woli i z pomocą łaski.

Ale jest coś ważnego: wiara to nie uczucie. Chrześcijaństwo to wiara oparta na dowodach, a nie sentymentalizmie. Sam Jezus powiedział, że przekazał swoje nauki, aby ludzie uwierzyli, a święty Jan wyjaśnia na końcu swojej Ewangelii, że pisze po to, aby jego czytelnicy uwierzyli, opierając się na tych dowodach.

Dlatego potrzebujemy Bożej łaski, ale także naszej własnej woli. Twierdzę, że Bóg zawsze obdarzy wiarą tych, którzy proszą o nią z dobrą wolą. Wyraża to w Księdze Jeremiasza 29,13: «Jeśli będziesz Mnie szukał całym sercem, dam ci się znaleźć». Jeśli będziesz prosił całym sercem, Bóg się objawi i uwierzysz.

Człowiek może dojść, kierując się rozumem, do wniosku, że Bóg istnieje. Ale wiara w Boga wymaga wprowadzenia zmian w swoim życiu. To może być skok, który wielu osobom wydaje się trudny. Jakiej rady udzieliłbyś komuś w takiej sytuacji?

– Powiedziałbym im, że nie wystarczy wierzyć w Boga: trzeba odkryć, że jesteśmy Jego dziećmi i że możemy mieć z Nim osobistą relację.

Radziłbym rozważyć to i spróbować. W książce opowiadam historię Allana Sandage'a, jednego z najważniejszych astronomów XX wieku. Doszedł do wniosku, że Bóg istnieje, ale nie miał jeszcze osobistego doświadczenia religijnego. Postanowił więc żyć tak, jakby Bóg istniał: zaczął chodzić na mszę i się modlić. Co się stało? Odnalazł wiarę i ostatecznie został pobożnym chrześcijaninem.

On sam wyjaśnia to, mówiąc, że musimy po prostu dać Bogu pozwolenie na wejście w nasze życie. Ale musimy Mu to pozwolenie dać. Bóg nie naruszy naszej wolności: jeśli nie chcemy, żeby wszedł, nie wejdzie. Musimy otworzyć Mu drzwi. Właśnie to zrobił Sandage i dzięki temu odnalazł Boga i rzeczywiście był szczęśliwszy.

Aby dotrzeć do Boga, musimy najpierw zadać sobie pytanie, czy On istnieje. Możemy jednak tak bardzo przywyknąć do wygodnego, materialistycznego życia, że przestaniemy pytać siebie, jaki jest nasz cel. Czy uważasz, że w dzisiejszym społeczeństwie zadajemy mniej pytań? Czy to realne zagrożenie?

Tak. Rzecz w tym, że wiele osób, które określają siebie jako agnostyków, to w rzeczywistości osoby, które po prostu nie chcą sobie zadawać tego pytania. Problem z agnostycyzmem polega na tym, że może on stać się wygodną pozycją: nie zmusza mnie do negowania Boga, ale też nie zmusza mnie do przekonania o Jego istnieniu.

Aby to wyjaśnić, często posługuję się obrazem Morza Sargassowego, gdzie nie ma prądów ani wiatrów, a statki mogą utknąć w wodorostach, nie mogąc się poruszać. Agnostycyzm może być czymś podobnym: rodzajem zawieszenia, w którym człowiek pozostaje, ponieważ nie chce stawić czoła pytaniom, które mogłyby podważyć jego styl życia.

Jest to szczególnie niebezpieczne dla młodych ludzi, ponieważ z wiekiem trudniej jest to zmienić. Dlatego często im powtarzam, żeby nie pozwalali, by decyzje podjęte w przeszłości determinowały ich przyszłość. Nie możesz zdecydować, jak zaczęło się twoje życie, tak jak nie możesz zmienić początku filmu, ale możesz zdecydować, jak się skończy.

Wierzę, że istnieje znaczne ryzyko, że niektórzy ludzie przyjmą agnostycyzm, aby uniknąć zadawania sobie potencjalnie niewygodnych pytań. Dlaczego ktoś, kto zna dowody na istnienie Boga, nie miałby podjąć kroku w stronę wiary? Często dlatego, że wymagałoby to od nich zmiany czegoś w życiu. Być może nie zdają sobie z tego sprawy, ale w głębi duszy myślą, że jeśli Bóg istnieje, to pewne aspekty ich życia są nieuporządkowane i musieliby je zmodyfikować.

Posłużę się dość drastycznym obrazem, żeby to wyjaśnić: nawet świnie są szczęśliwe w swoich chlewach, taplając się w brudzie. Można się przyzwyczaić do takiego życia i nie zdawać sobie sprawy, że życie to coś o wiele więcej.

Dlatego musimy przypominać ludziom, że istnieje życie pozagrobowe, że jesteśmy tu w podróży i że naszym prawdziwym domem jest niebo, a nie ten świat. Wszyscy intuicyjnie wiemy, że życie to coś więcej niż tylko to. Jeśli coś powstrzymuje cię przed podjęciem decyzji i zrobieniem tego kroku, będziesz musiał się z tym zmierzyć. Często problem agnostyków polega właśnie na tym, że nie chcą zmienić jakiegoś aspektu swojego życia.

Jakie błędy mogą popełniać chrześcijanie, gdy próbują przekonać innych o istnieniu Boga?

Nasz Pan Jezus Chrystus nakazuje nam głosić Ewangelię wszystkim ludziom. Mówi to nie tylko kapłanom, biskupom czy kaznodziejom, ale wszystkim chrześcijanom. Mamy zatem obowiązek powierzony nam przez samego Chrystusa. Mówi nam również: «Wy jesteście światłem świata i solą ziemi». Jeśli sól utraci swój słony smak, to znaczy, jeśli nie spełnia już swojego zadania, nadaje się jedynie do podepczenia.

Musimy pamiętać o zbawieniu duszy osoby, z którą się stykamy, ale także o zbawieniu naszej własnej. Musimy czynić to, co słuszne, i pozwolić Duchowi Świętemu dokonać reszty.

Ku mojemu zaskoczeniu, niemal codziennie otrzymuję wiadomości od osób, które nawróciły się lub zostały ochrzczone dzięki moim książkom. Nie należy mi się jednak żadne uznanie: jestem tylko listonoszem dostarczającym paczkę. Ale jeśli nie ma listonosza ani dystrybutora, paczka nie dociera. To nasza praca.

Oczywiście, musimy być roztropni i umieć znaleźć odpowiedni kontekst do rozmowy o Bogu. Ale z mojego doświadczenia wynika, że wielu ludzi pragnie takich rozmów. Kiedy byłem numerem dwa w Carrefour Global, mój dyrektor generalny, który był protestantem, zobaczył, jak błogosławię stół podczas lunchu biznesowego. Z tego wywiązała się rozmowa o religii, prawdopodobnie jedna z pierwszych w jego życiu. Zapytał mnie, czy jestem chrześcijaninem, a kiedy odpowiedziałem, że tak, powiedział, że on też, chociaż protestant. Zaczęliśmy rozmawiać o różnicach między katolikami a protestantami, a on sam ułatwiał te spotkania. Dlatego musimy dawać świadectwo naszej nadziei, jak mówi święty Piotr w swoim liście. I musimy to robić z pokorą, miłością i odwagą.

Musimy teraz odróżnić kochanie kogoś od szanowania jego błędów. Zawsze powinniśmy dążyć do dobra drugiej osoby, ale to nie znaczy, że powinniśmy powstrzymywać się od wskazywania na fałsz. Czasami słyszę, że zbyt ostro wypowiadam się przeciwko ateizmowi. Ale ateizm to błąd, który może doprowadzić ludzi do zguby. Święty Paweł również nie wahał się mówić jasno. Sama Biblia nazywa zaprzeczanie Bogu głupotą. To nie znaczy, że dana osoba jest głupia, ale raczej, że ateizm jest głupi.

Jednocześnie niezwykle ważne jest, aby uważnie słuchać. Odkryłem, że wielu sceptyków wcale nie neguje Boga; po prostu nie chcą, żeby Bóg istniał. Albo są na Niego źli, bo spotkało ich jakieś nieszczęście: stracili męża, dziecko lub partnera. Mówią, że Bóg nie istnieje, ale w rzeczywistości wyrażają swój ból i gniew wobec Niego. Słuchanie ich pozwala nam odkryć, co kryje się za ich odrzuceniem.

Co więcej, wiele z tych osób przyznaje, że my, którzy żyjemy zgodnie z wiarą, mamy większe szanse na szczęście. W głębi duszy oni również chcieliby tego szczęścia doświadczyć.

Geniusze wierzą w Boga

AutorJosé Carlos González-Hurtado
RedakcjaRoca Editorial
Strony: 288
PublikacjaBarcelona, 2026

Czy ze wszystkich geniuszy opisanych w tej książce jakieś świadectwo zwróciło Twoją szczególną uwagę?

– Jest ich kilka. Na przykład Euler, o którym wspominaliśmy wcześniej, był matematykiem, który sformułował prawdopodobnie najpiękniejsze istniejące równanie, znane jako tożsamość Eulera. Obejmuje ono podstawę logarytmu naturalnego, liczbę pi, pierwiastek kwadratowy z ujemnej jeden i liczbę zero. Wyjaśniam to w książce, ponieważ to tak, jakby cała matematyka zawierała się w jednym wzorze, jakby Bóg mówił nam: «Wszystko jest zintegrowane, wszystko ma sens». On jest jednym z nich.

Inną postacią, o której często wspominam, ponieważ odkryłem ją podczas zbierania materiałów do tej książki, jest Alexis Carrel, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Był Francuzem i zmarł w 1944 roku. Carrel był ateistą, a jego spotkanie z wiarą naznaczone zostało niezwykłym wydarzeniem. Podczas podróży pociągiem spotkał Marie Bailly, ciężko chorą kobietę, którą zabrano do Lourdes. Carrel, lekarz, zbadał ją i był przekonany, że nie przeżyje podróży. Był jednak świadkiem jej uzdrowienia. Widział ten cud, ale nawet wtedy nie nawrócił się.

Carrel doświadczył czegoś, co podważyło jego przekonania, ale nie chciał zaakceptować tego, co zobaczył. Starał się unikać komentarza, aż w końcu musiał. Później był świadkiem drugiego uzdrowienia w Lourdes i nawet wtedy nie zrobił kroku w stronę wiary.

Ale jest coś szczególnie pięknego w tej historii: Bóg wciąż puka. Nie wolno nam rozpaczać, bo On nigdy nie przestaje. Kocha nas tak bardzo, że puka do ostatniego dnia naszego życia, mając nadzieję, że otworzymy drzwi i powiemy „tak”. I właśnie to spotkało Carrela. Pod koniec życia doświadczył przemiany i napisał kilka pięknych stron o Kościele katolickim. Przyznał w nich, że całe życie odrzucał jego prawdy, ale teraz zrozumiał, że są one absolutnie prawdziwe. W końcu umarł w Kościele katolickim.

Choć jest ich o wiele więcej. Na przykład Einstein, o którego często mnie pytają. Ateiści upierają się, że był ateistą, ale nim nie był. Nie był religijny, ale wierzył w Boga. W książce zamieszczam nawet kilka cytatów, w których sam Einstein zdaje się zwracać do ateistów, prosząc ich, żeby przestali go wykorzystywać, bo ma tego dość: nie był ateistą i wierzył w Boga.

W książce pojawiają się również Monica Hall, José de Acosta i kilku innych Hiszpanów, takich jak Domingo de Soto. Nie jest ona powszechnie znana, ale teoria ewolucji wywodzi się od Hiszpana, José de Acosta, uważanego również za ojca antropologii. Książka pomaga nam zatem poznać kilku wielkich myślicieli, których mamy w naszym kraju, a z których wielu jest często pomijanych.

Czy my, chrześcijanie, mamy obowiązek edukować się i poznawać dowody na istnienie Boga?

Tak. Kiedy wygłaszam prelekcje, czasami spotykam ludzi, którzy mówią: «Nie potrzebuję dowodów, wierzę, że Bóg istnieje i że Jezus Chrystus jest Bogiem». Moja odpowiedź brzmi: fantastycznie, wierz dalej. Nie trać wiary, bo to coś, co uczyni cię szczęśliwym zarówno w tym, jak i w przyszłym życiu.

Ważne jest, aby nie tracić wiary, niezależnie od tego, jak każdy jej doświadcza. Jeśli nie potrzebujesz dowodów naukowych, filozoficznych ani racjonalnych, to w porządku. Filozofia również koniecznie prowadzi nas do Boga: metafizyka lub którakolwiek z pięciu dróg św. Tomasza z Akwinu prowadzi, moim zdaniem, do Jego istnienia. Jednak dla tych z nas, którzy potrzebują dowodów, te dowody istnieją.

Moim zdaniem mamy obowiązek lepiej poznać naszą wiarę, aby móc dać świadectwo nadziei, o której mówiliśmy wcześniej.

To bardzo ważne, bo w dzisiejszym świecie wielu ludzi chce wiedzieć więcej, a my musimy im udzielać odpowiedzi. To również jeden z celów książek, które piszę, a konkretnie… Geniusze wierzący w BogaAby uprawiać apologetykę, dostarczać narzędzi, odpowiedzi i argumentów — lub, jeśli wolisz, logicznej konstrukcji — tak, aby człowiek mógł rozmawiać o swojej wierze ze swoim sąsiadem, chłopakiem, przyjacielem lub kimś w pracy, kto jest nią naprawdę zainteresowany, ale robić to w sposób racjonalny.

Nie wystarczy powiedzieć: «Wierzę w Jezusa Chrystusa, bo chodzę na mszę», choć to wspaniałe. Druga osoba prawdopodobnie również szuka odpowiedzi na pytanie: «Dlaczego muszę wierzyć w to samo, co ty?».

Biuletyn informacyjny La Brújula Zostaw nam swój e-mail i otrzymuj co tydzień najnowsze wiadomości z katolickim punktem widzenia.