PowiązaneEcho chlebów i ryb Widziałem, jak umierałPełne place i puste łóżeczka

Nawiązując do historycznego i ponadczasowego wezwania «Nie lękajcie się!», którym święty Jan Paweł II zainaugurował swój pontyfikat, papież Leon XIV pozostawił głęboki ślad podczas swojej niedawnej wizyty w Madrycie. Te słowa, wzywające wszystkich do otwarcia szeroko drzwi Chrystusowi, zdawały się nabierać nowego, tętniącego życiem życia na Plaza de Lima, doskonale oddając ducha czuwania modlitewnego, które przeciwstawiało się prądom współczesnego społeczeństwa.

Od pierwszej chwili przesłanie Papieża było bezpośrednie, bez wahania i dwuznaczności. Zwracając się do imponującego tłumu ponad 500 000 młodych ludzi zalewających Paseo de la Castellana, Leon XIV podkreślił pilną potrzebę osobistego zaangażowania. «Nigdy nie bójcie się myśleć o powołaniu» – oświadczył stanowczo w odpowiedzi na pytanie młodej Mariny. Po tym odważnym orędziu natychmiast odpowiedział Fernandowi, przypominając wszystkim zgromadzonym, że małżeństwo i założenie rodziny same w sobie są powołaniem, którego nie należy się obawiać.

Aby pokierować tym wymagającym procesem rozeznawania, Papież podzielił się swoimi wzorcami do naśladowania, budując pomost między nowoczesnością a żywą Tradycją Kościoła poprzez świętych, którzy pomimo upływu wieków wciąż stanowią wyzwanie dla ludzi. Przypomniał, jak postać świętego Augustyna z V wieku i jego egzystencjalna szczerość skłoniły go w młodości do pytania: «Skoro oni byli zdolni, dlaczego ja nie?». Obok świętego z Hippony, podkreślił śmiałość świętego Jana Chryzostoma, giganta IV wieku, którego elokwencja wynikała z absolutnej spójności między tym, co głosił, a tym, jak żył; pasterza, który nie wahał się podnosić głosu przed samym cesarzem w obronie sprawiedliwości.

Spojrzenie Papieża zatrzymało się również na postaciach pochodzenia latynoskiego, o imponujących dokonaniach charytatywnych i zaangażowaniu społecznym. Wspomniał o świętym Tomaszu z Villanovy, XVI-wiecznym augustiańskim reformatorze, znanym jako «Biskup Ubogich», który gorąco nawoływał swoich współbraci do «wytrwałości w modlitwie, życiu w czystości i posłuszeństwie». W tym samym duchu umieścił świętego Torybia de Mogrovejo, misjonarza, który również w XVI wieku gorliwie zwalczał nadużycia i korupcję swoich czasów w Peru. Wszystkie te postacie dowodzą, że świętość nie jest abstrakcyjnym pojęciem wystawionym na pokaz, lecz atrakcyjnym i kontrkulturowym modelem. Są to przykłady, podobnie jak wielu dobrych ludzi żyjących współcześnie, które zachęcają nas do spojrzenia poza nagłówki i odkrycia tego, co papież Franciszek nazywa «świętymi z sąsiedztwa».

Jednak nad Castellaną wisiało wielkie pytanie: jak dostroić się do częstotliwości Boga w świecie przesyconym bodźcami i hiperpołączonym. Odpowiedź Leona XIV na głęboki niepokój poruszony przez młodego Manu była jasna: wewnętrzna cisza. Ojciec Święty ostrzegał przed «rykiem tysiąca głosów» i oszustwami mediów społecznościowych, które propagują kłamstwa i ulotne ideologie, przeciwstawiając je szczeremu poszukiwaniu prawdy. Jak sam powiedział, to w doświadczeniu ciszy decydujemy, które hałasy ignorować, a gdzie prawda pozostaje niezmieniona.

Ta teoretyczna cisza stała się uderzająco namacalna i cielesna, gdy zdecydowana większość tłumu uklękła, by adorować Jezusa w Najświętszym Sakramencie. W scenie niemal nie do pomyślenia, biorąc pod uwagę tempo życia w dużej stolicy, Plac Broni w Limie przeobraził się w nową Betanię. Pośród tłumu powstała przestrzeń absolutnej intymności – podobna do tej, którą Marta, Maria i Łazarz dzielili z Mistrzem – idealna do wylania trosk, cierpień i planów. To intymne i głębokie doświadczenie, dalekie od bycia odosobnioną oazą, powtarza się wielokrotnie w niezliczonych parafiach, gdzie adoracja eucharystyczna jest istotnym elementem ich duszpasterstwa.

To właśnie w tej oazie spokoju nabiera sensu najpoważniejsze i najodważniejsze pytanie, jakie może zadać młody człowiek: «Panie, czego ode mnie chcesz?». Bóg, niczym matki i ojcowie wobec swoich dzieci, zaplanował dla każdego z nas piękną historię. Ostatecznie wezwanie Papieża jest zaproszeniem do egzystencjalnej odwagi, tej samej odwagi, o której wspominał ksiądz, objaśniając Kaplicę Najświętszego Sakramentu i postać Chrystusa w jej ołtarzu niepewnym młodym ludziom. Lekcja, która moim zdaniem jest głęboka zarówno dla wszystkich, którzy byli na Paseo de la Castellana, jak i dla tych, którzy śledzili ją za pośrednictwem mediów, a której ostateczna rekomendacja wciąż mocno rezonuje w mojej pamięci:

«No dalej! Wejdź tam, spójrz na niego i powiedz mu, że go nie kochasz».

PowiązaneEcho chlebów i ryb Widziałem, jak umierałPełne place i puste łóżeczka

PowiązaneSerce osoby... miejsce, centrum, siedziba czy coś więcej?Jednostka jest wolna, wszechświat niePorzucenie ograniczeń czyni nas wielkimi

Człowiek istnieje dzięki drugiemu. Nikt nie daje istnienia samemu sobie. To pierwszy krok do zaakceptowania siebie jako istoty zależnej, a nie autonomicznej.

Pierwszą reakcją na tę świadomość zależności powinna być wdzięczność. To przyjęcie daru. Wdzięczność wymaga zatem z jednej strony radykalnej samowiedzy – poznania źródła własnego bytu – a z drugiej strony wolności akceptacji siebie. A ja akceptuję siebie jako dar stworzony. Wdzięczność jest zatem, jak powiedział G.K. Chesterton, najwyższą formą myślenia. I zaryzykowałbym stwierdzenie, że to nie tylko sposób myślenia, ale przede wszystkim sposób bycia. Jestem wdzięczny (albo nie jestem).

Jako istota stworzona, która akceptuje i jest akceptowana, człowiek również daje i daje z siebie. Dawanie jest odpowiedzią stworzonej, osobowej istoty. Dawać to akceptować byt. Dawanie jest sposobem wyrażania wdzięczności za dar, którym jest. Daję swoją akceptację. Akceptacja siebie jest najbardziej radykalnym i najswobodniejszym aktem. Akceptacja siebie to wolność osobista. Akceptacja siebie najpierw, aby potem dawać z siebie; ponieważ aby dawać, trzeba akceptować, a aby dawać z siebie, jest niezbędnym warunkiem akceptacji siebie.

Jesteśmy akceptacją i dawaniem. Jeśli człowiek jest istotą, która daje, ponieważ akceptuje siebie, to zdolność do dawania manifestuje miłość. Jeśli najwyższym wyrazem osoby jest dawanie (dawanie siebie), to podkreśla to, kim jesteśmy: kochać. A kochanie różni się od miłości. Kochanie to czasownik, miłość to rzeczownik. Kochanie wpływa na istotę osobową, miłość wpływa na jej istotę. Kochanie jest transcendentalne, miłość jest istotna. Można zatem powiedzieć, że miłość nie jest osobowa, ponieważ miłość jest działaniem, dawaniem, ale nie bytem. 

Przyjąć dar, którym jesteśmy, to zaakceptować siebie jako istoty, zaakceptować siebie jako osoby. To jest istota pierwotnej, wrodzonej wolności. 

Co człowiek może dać? Człowiek może dać swój czas, rady, życie, pracę itd. To, co człowiek daje, to jego miłość, to, kim jest. Ale jego miłość nie jest jego zdolnością do kochania. Miłość, to, co można dać, tkwi w sferze czynów. Ludzka miłość to reagowanie na to, kim jesteśmy; to odpowiedzialność: reakcja, która jest jednocześnie odwzajemnieniem. Ludzie nie są pasterzami Bytu, jak powiedział Heidegger, lecz raczej tymi, którzy reagują na świat, tymi, którzy go doskonalą (lub pogarszają).

A jak reagujemy? Czynami. To właśnie tutaj rodzi się etyka, jako podejmować właściwe kroki Od siebie do osoby. Dzieła nie są osobiste, lecz istotne. Etyka to nie antropologia, lecz to trwa Jej. Miłość należy do sfery etyki, ludzkiego działania, a nie do antropologicznego, osobistego porządku. Miłość nadaje sens działaniu. Bycie jest na pierwszym miejscu. Działanie jest na końcu. Dlatego kultura, to, co wnosi ludzkość, nie może być na pierwszym miejscu. Miłość tworzy kulturę. Miłość umożliwia miłość. Tylko ci, którzy kochają, dają, tylko ci, którzy wnoszą. Miłość nie jest pierwsza. Miłość jest pierwsza. Bezokolicznik to działanie. A działanie jest pierwsze; to czasownik, bezokolicznik.

Ale osoba nie jest czasownikiem, lecz przysłówkiem. Bóg jest czasownikiem, jest kochać (miłość i miłość w Bogu są jednym i tym samym, w człowieku nie). Bóg jest miłością (1 Jana 4:8).

Co oznacza, że osoba ludzka jest przysłówkiem? Oznacza to, że osoba ludzka jest Oprócz. Co więcej, jest to przysłówek potwierdzający. Często jest również klasyfikowany jako przysłówek dodawania lub ilości. Służy do dodawania informacji do tego, co już zostało powiedziane, w znaczeniu podobnym do «również» lub «oprócz tego». Oznacza to, że „además” towarzyszy innej informacji. Dlatego możemy powiedzieć: Oprócz myśleć, Oprócz aresztować, Oprócz robić, Oprócz czuć, Oprócz operacji i Oprócz Boga. Być Oprócz Oznacza to, że człowiek jest istotą nienasyconą, niespokojną, nigdy nieskończoną, zawsze dążącą do czegoś więcej. Dlatego posiada poczucie nieskończoności, bo zawsze jest miejsce na rozwój, a miłość osobista to umożliwia.

Miłość wymaga drugiej osoby. Nie ma czegoś takiego jak miłość samotna czy samotna. Dlatego kochanie i współistnienie oznaczają w zasadzie to samo. Człowiek nie istnieje. Świat, wszechświat, istnieje, ale nie człowiek. Człowiek współistnieje. I współistnieje z Bogiem, z innymi ludźmi i z wszechświatem. Otwiera się na wszystkie istoty, nawiązując z nimi relację, mierząc się z ich poziomami bytu. W ten sposób, Oprócz W odniesieniu do Boga oznacza to bycie synem, relację synostwa i synostwo Boże.

Na stronie Oprócz w odniesieniu do innych mężczyzn to jest braterstwo, braterska relacja miłości. Oprócz w odniesieniu do świata jest to udoskonalenie, personalizacja, a dokładniej hiperteleologizacja. Ta ostatnia relacja Oprócz Relacja ze światem jest związana z misją ludzkości, by go upiększać, czynić lepszym, bardziej ludzkim, bardziej osobistym. Hiperteologizacja to osobisty akt nadania wyższego celu światu i samym ludziom, wyniesienia ich ponad ich naturalne ograniczenia. Pojęcie to zakłada przekroczenie czystej teleologii czy cnoty (hiperformalizacja), aby poświęcić ludzkie możliwości aktowi ofiarowania siebie i humanizacji kosmosu. Ostatecznie chodzi o uczynienie świata domem, w którym rozkwita braterstwo i pokrewieństwo.

PowiązaneSerce osoby... miejsce, centrum, siedziba czy coś więcej?Jednostka jest wolna, wszechświat niePorzucenie ograniczeń czyni nas wielkimi

PowiązanePrzyjaciele, nie projektyMiędzy ochroną a wolnością: pytająca perspektywa rodzicówPrzysługa, której nie chciałem zrobić

Kilka dni temu, podczas kolacji, rozmowa zeszła na temat przyszłości. Młody mężczyzna wspomniał, że jego dziewczyna przygotowuje się do egzaminów konkursowych i że los może ją zaprowadzić daleko. Ktoś zapytał go, co chciałby robić.

—Kiedy jej sytuacja się wyjaśni, dokądkolwiek pójdzie, ja też pójdę. Zarobię na życie, ale będę z nią.

Powiedziała to z całkowitą nonszalancją. Potem pojawiły się kolejne dania, rozmowa się zmieniła i zdanie poszło w zapomnienie. Ja jednak nie mogłem tego tak zostawić.

Te słowa zawierały decyzję, która mogła odmienić jej karierę i miasto. Nie wiedziała, gdzie będzie pracować, ale pogodziła się z tym, że przyszłość ukochanej osoby stanie się częścią budowania jej własnej.

«Dam sobie radę». Nie oczekiwał, że rozwiąże za niego wszystkie jego problemy. Nie porzucał też swojego powołania ani nie żył w czyimś cieniu. W tym stwierdzeniu była inicjatywa i odpowiedzialność. Zacznie od nowa, jeśli będzie trzeba. Znajdzie swoje miejsce.

«Ale z nią». To był kluczowy moment. Jego projekt wciąż istniał, tyle że teraz nie był już pisany wyłącznie w liczbie pojedynczej.

Żyjemy otoczeni przekazami, które przedstawiają trwałe związki jako stratę. Musimy podróżować, próbować nowych rzeczy, rozwijać się, osiągać swoje cele, a przede wszystkim «żyć przede wszystkim życiem». Później, gdy w pełni wykorzystamy młodość i uporządkujemy swoje aspiracje, możemy rozważyć małżeństwo lub dzieci, o ile nie zaburzą one zbytnio naszych planów.

Za każdym razem, gdy słyszę: «Najpierw muszę żyć», zastanawiam się, co to znaczy. Czy my, którzy dożywamy czterdziestki, będąc w związkach małżeńskich i mając czwórkę dzieci, jesteśmy już wewnętrznie martwi? Czy nie potrafiliśmy w pełni wykorzystać życia? Czy nasze dzieci są dowodem na to, że poddaliśmy się zbyt wcześnie?

Moje córki odebrały mi sen, pieniądze, wygodę, spontaniczność i pewne możliwości. Miłość nie czyni poświęcenia mniej kosztownym. Ale nie oddaliły mnie od życia. Zanurzyły mnie w nim całkowicie. Zmusiły mnie do wyjścia poza siebie, dały mi historię, której nie mogłabym zbudować sama, i poszerzyły to, co nazywałam swoją przyszłością.

Być może oszustwo polega na utożsamianiu życia z możliwością robienia wszystkiego, na co ma się ochotę. Jakby życie było warte więcej, im mniej jest się komuś winnym, im mniej planów trzeba zmieniać i im więcej opcji się ma otwartych. Zgodnie z tą logiką małżeństwo umniejsza, dzieci hamują, a wierność ogranicza. Spełnione życie to takie, które nie ma zbyt wielu więzów: jest dostępne, odwracalne i na zawsze własne.

Ale wolność, która nigdy nie wybiera, z obawy przed utratą jakiejś opcji, kończy się tym, że nie wie, dlaczego chciała być wolna. Zaangażowanie nie polega na zaprzestaniu wyboru, lecz na doprowadzeniu wyboru do jego konsekwencji. I na tym właśnie polega decydująca różnica między wymuszonym wyrzeczeniem a poddaniem się: z czyjego źródła wypływa i z jakiej wolności. Ten młody człowiek nie był uwięziony przez inną osobę; postanowił, że zajmie ona realne – a nie jedynie dekoracyjne – miejsce w jego priorytetach.

Święty Josemaría wyraził to w ten sposób: «Nic nie jest bardziej fałszywe niż przeciwstawianie wolności oddaniu siebie, ponieważ oddanie siebie jest konsekwencją wolności» (Przyjaciele Boga, 30).

To ciekawe: uważamy za rozsądne przeprowadzkę do nowego miasta w celu awansu, ale za lekkomyślne zrobienie tego dla bliskiej osoby. Podziwiamy tych, którzy poświęcają dziesięć lat dla kariery i z pewnym współczuciem patrzymy na tych, którzy rezygnują z możliwości utrzymania rodziny. Zaakceptowaliśmy, że praca powinna kształtować nasze życie; niepokoi nas myśl, że miłość powinna.

Nie chodzi o narzucanie wszystkim tego samego harmonogramu ani o mierzenie życia na podstawie małżeństwa czy liczby dzieci. Są niespełnione pragnienia, bolesne okoliczności i różne ścieżki. Chodzi o zakwestionowanie subtelniejszego kłamstwa: że prawdziwa miłość oznacza życie mniej; że wszelka wzajemna zależność to niewola; że tylko ci, którzy nigdy nikomu nie dali słowa, naprawdę należą do siebie.

Zaangażowanie nie eliminuje wolności; wręcz przeciwnie, nadaje jej kierunek. Poświęcenie nie zawsze jest zaprzeczeniem szczęścia; często jest jego ceną, ponieważ niemal wszystko, co warte jest zachowania, wymaga pozostawienia czegoś po sobie. Założenie rodziny nie oznacza odłożenia życia na bok, by troszczyć się o innych. Oznacza odkrycie, że życie może być wspanialsze, gdy przestaniemy traktować siebie jako jedyną miarę.

Ten młody człowiek nie mówił o tym wszystkim. Powiedział po prostu, że gdy tylko jej sytuacja się wyjaśni, pojedzie tam, gdzie ona jest i tam zarobi na życie. Nie powiedział «z jej powodu». Nie przedstawił się jako ofiara. Wybrał tę drogę.

Być może dlatego to zdanie wybrzmiało tak silnie. W czasach, w których zaleca się najpierw żyć, a potem angażować się, zdawał się rozumieć, że zaangażowanie nie zaczyna się, gdy już się żyje. To styl życia. Jeden z najbardziej wymagających, ale też taki, który może uczynić nas bardziej wolnymi, ponieważ uwalnia nas z więzienia ciągłego wyboru.

Nie wiedziała, gdzie będzie zarabiać na życie, ale wiedziała, z kim chce je spędzić. Nie przestała wybierać. Decydowała, jak chce, żeby wyglądała jej przyszłość.

PowiązanePrzyjaciele, nie projektyMiędzy ochroną a wolnością: pytająca perspektywa rodzicówPrzysługa, której nie chciałem zrobić

Jedna z moich ulubionych piosenek nosi tytuł “Cudowne życie”Czarny” i mówi, że magia jest wszędzie, gdzie spojrzysz. Są ludzie, którzy żyją, nie zdając sobie z tego sprawy.

Pracowałam jako wolontariuszka w szpitalu. Pewnego ranka znalazłam się przy łóżku kobiety po siedemdziesiątce, która lamentowała nad swoim życiem – nie obecnym, lecz minionym. Leżąc w łóżku, opowiadała o swoich przeżyciach i, nieświadomie, wyrzuciła z siebie swoje żale, tak aby wszyscy mogli je usłyszeć.

To głęboko mnie poruszyło, a jednocześnie napełniło wielkim smutkiem, bo niczego, nad czym ubolewała, nie dało się naprawić. Powiedziała, że całe życie spędziła stojąc za ladą sklepu tytoniowego, pracując o wiele więcej, niż powinna.

Kobieta czuła, że nie przeżyła wystarczająco dużo lub że nie podjęła pewnych decyzji (jak mawiała święta Teresa z Ávili). Pewnego dnia zdała sobie sprawę: obudziła się, zobaczyła, zrozumiała, że życie jest tylko jedno, ale niesiona bezwładem, zrobiła to, co musiała, dając się ponieść nurtowi. Dlaczego nie zdała sobie z tego sprawy wcześniej?

W naszym życie Nie zawsze zdarzają się wielkie dramaty czy kryzysy; czasami po prostu czujemy, że jesteśmy, ale nie do końca. Chcemy tego, czego powinniśmy chcieć; studiujemy kierunek, który powinniśmy studiować, i tak mijają dni.

Podążamy za rytmem życia, który nas porywa, bo tego się od nas oczekuje. Ta bezwładność sprawia, że odkładamy na później to, co naprawdę dla nas ważne, bo wierzymy, że to nie jest właściwy moment, by się z tym zmierzyć.

To nieautentyczna, niewłaściwa egzystencja, w której zapomina się o sobie. Nie dlatego, że jest to koniecznie złe, ale dlatego, że nie zastanowiliśmy się, czy chcemy czegoś więcej od życia. Żyjąc w ten sposób, nie żyjemy własnym życiem: po prostu je wypełniamy, tracąc iskry magii.